Rabu, 22 Januari 2020

Geguritan Materi Kelas XII

Geguritan iku puisi jawa gagrag anyar kang ora kaiket dening paugeran tinamtCacahe larik, cacahe wanda, cacahe pada, tembung-tembung kang dipilih, lan surasane kabeh merdika utawa bebas. Gumantung net atine kang nggurit. Ana kang nganggo lelewane basa (gaya bahasa) tinamtu, uga ana kang biasa-biasa wae.

A.Maca lan nanggapi isine teks geguritan sarta niteni perangan-perangane

Supaya bisa nemokake isine geguritan bisa dilakoni kanthi cara ing ngisor iki.
  • Maca kanthi premati,yen perlu dibolan-baleni.
  • Nggatekake ubungane larik siji lan sijine, banjur menehi tandha ngaso (/) utawa sigeg (//).
  • Golekana tegese tembung-tembung kang angel utawa aneh. Bisa tegese lugu, entar, utawa lambang.
  • Golekana pesen utawa amanat kang dikarepake dening pangurite.
  • Tambahana tembung utawa wanda saengga ukurane bisa cetha lan bisa ditemokake karepe.
    Menawa cara-cara kasebut wis kolakoni, mesthi bisa kotemokake isine geguritan.kanthi mentes, apik, endah, mengkono, para siswa banjur bisa menehi panemu. Panemu iku bisaa setuju (sarujuk),bisa ora setuju,bisa nyengkuyung,lan bisa uga menehi panemu kang sipate kosok balen (berlawanan).
    B.Tulandha Geguritan
    Pahlawanku
     dening: Nanik Herawati
    Pahlawanku  .  .  .
    Mbokkorbanke jiwa ragamu kanggo bumiku
    Banda lan nyawa kopasrahake.
    Kanggo kamulyaning bumiku .  .  .
    Indonesia  .  .  .
    Getih luber mili netesi ibu pertiwi
    Lumantaring donga kang tulus,
    Aku tansah prasetya .  .  .
     Njaga ibu pertiwi
    Kanthi  ati kang suci
    Sanadyan kanahan kaya-kaya binelah-belah
    Aku tetep kencang njaga nuswantaraku
    Sanadyan bumiku mosak-masik  .  .  .
    Aku tetep nggondheli merah putihku
    Ayo .  .  . terus semangat  .  .  . pantang mundur!


    C.Nemoke tuntunan kang dikandhut ing teks geguritan lan njumbuhake karo kahanane bebrayan

    Geguritan iku umume digawe dening panggurite kanggo nuduhke rasa marang kahanan. Ana kang nggambarke rasa bungah, rasa sedhih, nggrantes, utawa  malah nggambarake  rasa serik kang kepati-kepati marang kahanan.Mula saka iku, lumantar geguritan pamaca bisa nemokake tuntunan kang gegayutan karo kahanan.

    D.Nulis geguritan nggunakake ragam basa kang jumbuh utawa cocog karo konteks lan pranatan utawa aturan

    Kaya kacetha ing ngarep menawa nulis geguritan iku merdika. Supaya ana gondhelan, prelu kogatekake bab-bab kaya mengkene.
    1. Ora kaiket dening aturan utawa pranat guru gatra, wilangan, guru lagu, lan sapanunggale.
    2. Ngutamakake isi kang mentes, apik, endah, lan becik.
    3. Bisa nggunakake lelewane basa (purwakanthi, baliswara, saroja, entar, lan sapununggale).
    4.  Isine bisa pitutur, piweling, kritik, protes, nyindhir, nggeresah, pamandhut, lan sapanunggale.

    Sumber :Buku Gegaran Nyinau Basa Jawa 3 Kelas XII SMA/SMK/MA.Penerbit.Yudhistira.Sumber puisi :Buku Kulina Basa Jawa

1 komentar: